{"id":1950,"date":"2025-03-25T16:35:43","date_gmt":"2025-03-25T16:35:43","guid":{"rendered":"https:\/\/cennet.trinitywebhosting.com\/?p=1950"},"modified":"2025-03-25T16:35:43","modified_gmt":"2025-03-25T16:35:43","slug":"dawkins-karmasasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cennet.trinitywebhosting.com\/?p=1950","title":{"rendered":"Dawkins Karma\u015fas\u0131"},"content":{"rendered":"<\/p>\n

\"01Richard Dawkins belki de d\u00fcnyan\u0131n en pop\u00fcler bilim yazar\u0131d\u0131r; ayr\u0131ca son derece yetenekli<\/i> bir bilim yazar\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, K\u00f6r Saat\u00e7i<\/i> adl\u0131 kitab\u0131nda yarasalar ve ya\u015fam bi\u00e7imleri hakk\u0131ndaki anlat\u0131mlar\u0131 parlak ve b\u00fcy\u00fcleyici bir g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterisidir. \u00d6te yandan, Tanr\u0131 Yan\u0131lg\u0131s\u0131<\/i>\u2019da bilimle ilgili pek az \u015fey vard\u0131r. \u00c7o\u011funlukla felsefi ve ilahiyatla (ya da ilahiyat kar\u015f\u0131t\u0131 demek daha do\u011fru olabilir) ve evrimci psikolojiyle, dini k\u00f6t\u00fcleyen ve s\u00f6zde zararl\u0131 y\u00f6nlerini g\u00f6steren biraz sosyal yorumlama i\u00e7erir. Bu kitap, tarafs\u0131z ve d\u00fc\u015f\u00fcnceli bir yorum kitab\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmemelidir. Nitekim, hakaret, alay, terslik ve i\u011fneleyici s\u00f6zlerin oran\u0131 \u015fa\u015f\u0131lacak \u00f6l\u00e7\u00fcdedir. Dawkins g\u00fcnl\u00fck i\u015finden s\u0131k\u0131lacak olursa, siyasi sald\u0131r\u0131 ilan yazar\u0131 olarak umut vaat eden bir gelecek kendisini bekliyor olacakt\u0131r.<\/p>\n

Kitap temelde felsefe kitab\u0131 olsa da, Dawkins bir filozof de\u011fildir. Kendisi biyologdur. \u00d6te yandan bunu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundursak bile ortaya koydu\u011fu felsefe en iyi ifadesiyle yavand\u0131r. Felsefe alan\u0131nda att\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 ad\u0131mlar\u0131n en fazla lise son s\u0131n\u0131f veya \u00fcniversitenin ilk y\u0131llar\u0131 d\u00fczeyinde oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirsiniz. Ger\u00e7ek \u015fu ki, arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu \u00fcniversite birinci s\u0131n\u0131f felsefe dersinde ge\u00e7er not alamazd\u0131. Bunu kitab\u0131n kibirli, \u2018senden daha ak\u0131ll\u0131y\u0131m\u2019 tonuyla biraraya getirdi\u011finizde olduk\u00e7a rahats\u0131z edici olabilir. Rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bir kenara b\u0131rak\u0131p Dawkins\u2019in temel sav\u0131n\u0131 ciddiye almaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n

3. B\u00f6l\u00fcm, “Neredeyse kesin olarak Tanr\u0131 yoktur,”<\/i> iddias\u0131 kitab\u0131n merkezini olu\u015fturmaktad\u0131r. Dawkins neden Tanr\u0131 gibi bir ki\u015finin neredeyse kesin olarak olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor? Diyor ki, \u00e7\u00fcnk\u00fc Tanr\u0131\u2019n\u0131n var olmas\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck orada olanaks\u0131zd\u0131r. Ne kadar olanaks\u0131z? Astronom Fred Hoyle, d\u00fcnyada hayat olmas\u0131 (do\u011fal yollarla, ilahi bir m\u00fcdahale olmadan) olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, u\u00e7urulmaya de\u011fer bir Boeing 747\u2019nin, bir hurdal\u0131kta f\u0131rt\u0131nayla biraraya getirilmesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan daha k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011funu iddia etmi\u015ftir. Dawkins, Tanr\u0131\u2019n\u0131n var olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n da a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 ayn\u0131 civarda oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor- o kadar k\u00fc\u00e7\u00fck ki, pratik nedenlerden (ve pratik olmayan nedenlerden) \u00f6t\u00fcr\u00fc g\u00f6z ard\u0131 edilebilir. Neden b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor?<\/p>\n

\"02Dawkins burada s\u0131radan teizm kar\u015f\u0131t\u0131 arg\u00fcmanlara ba\u015fvurmuyor- k\u00f6t\u00fcl\u00fck sav\u0131, \u00f6rne\u011fin, ya da inananlar\u0131n Tanr\u0131\u2019ya atfetti\u011fi niteliklere sahip bir varl\u0131k olmas\u0131n\u0131n olanaks\u0131z oldu\u011fu. (1) O halde teizmin neden bu kadar olanaks\u0131z oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor? Cevap: Tanr\u0131 gibi biri olsayd\u0131, inan\u0131lmaz derecede karma\u015f\u0131k olurdu ve bir \u015fey ne kadar kara\u015f\u0131k olursa, var olmas\u0131 o kadar olanaks\u0131zd\u0131r: “Tasar\u0131mc\u0131ya ba\u015fvurarak a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015fey istatistiksel olarak ne kadar olanaks\u0131z olursa, tasar\u0131mc\u0131n\u0131n de en az\u0131ndan o kadar olanaks\u0131z olmas\u0131 gerekir. Tanr\u0131 nihai Boeing 747\u2019dir.” Burada temel fikir, Tanr\u0131\u2019n\u0131n bildi\u011fi ve yapabildi\u011fini, bilen ve yapabilen herhangi bir \u015feyin inan\u0131lmaz derecede karma\u015f\u0131k olmas\u0131 gerekti\u011fidir. \u00d6zellikle, bir \u015feyi yaratabilen veya tasarlayan birisinin en az\u0131ndan tasarlayabilece\u011fi veya yaratabilece\u011fi \u015fey kadar karma\u015f\u0131k olmas\u0131 gerekir. Ba\u015fka bir \u015fekilde ifade edecek olursak, Dawkins bir tasar\u0131mc\u0131n\u0131n en az\u0131ndan, yaratt\u0131\u011f\u0131 veya tasarlad\u0131\u011f\u0131 \u015fey kadar bilgiye sahip olmas\u0131 gerekti\u011fini ve bilginin olas\u0131l\u0131kla tersine ili\u015fkili oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Bu nedenle, Tanr\u0131\u2019n\u0131n son derece karma\u015f\u0131k ve bu nedenle de astronomik bir \u015fekilde olanaks\u0131z oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor; bu nedenle Tanr\u0131\u2019n\u0131n var olmamas\u0131 neredeyse kesindir.<\/p>\n

Fakat Dawkins neden Tanr\u0131\u2019n\u0131n karma\u015f\u0131k oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor? Neden bir \u015fey ne kadar karma\u015f\u0131k olursa, o kadar olanaks\u0131z olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor? Nas\u0131l ak\u0131l y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcne daha yak\u0131ndan bakmadan \u00f6nce, bir an i\u00e7in konu d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmak istiyorum. Bu olanaks\u0131zl\u0131k iddias\u0131, Dawkins\u2019in daha \u00f6nceki ve etkili kitab\u0131, K\u00f6r Saat\u00e7i<\/i>\u2019deki, aksi takdirde son derece kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olan sav\u0131n\u0131 anlamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Orada evrimin bilimsel kuram\u0131n\u0131n, d\u00fcnyam\u0131z\u0131n tasarlanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fini savunuyor- ne Tanr\u0131 ne de ba\u015fka biri taraf\u0131ndan tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce kitab\u0131n alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda ilan ediliyor: Evrim Kan\u0131tlar\u0131n\u0131n Neden Tasarlanmam\u0131\u015f bir Evrene \u0130\u015faret Etti\u011fi.<\/p>\n

\"03Nas\u0131l? Evrim kan\u0131tlar\u0131n\u0131n ya\u015fayan t\u00fcm yarat\u0131klar\u0131n basit bir ya\u015fam bi\u00e7iminden evrimle\u015fti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrecek kan\u0131tlar ortaya koydu\u011funu varsayal\u0131m. Bu, evrenin tasarlanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l g\u00f6steriyor? E\u011fer evren tasarlanmam\u0131\u015f olsayd\u0131, o zaman evrim s\u00fcreci ak\u0131ll\u0131 bir varl\u0131\u011f\u0131n y\u00f6netiminde, rehberli\u011finde ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015ftir; Dawkins\u2019in \u00f6nerdi\u011fi gibi k\u00f6rd\u00fcr<\/i>. \u0130ddias\u0131na g\u00f6re, evrim kan\u0131tlar\u0131, evrimin, ak\u0131ll\u0131 bir varl\u0131k taraf\u0131ndan planlanmadan, rehberlik edilmeden, y\u00f6netilmeden ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Peki ama evrimin kan\u0131tlar\u0131 nas\u0131l b\u00f6yle bir \u015feyi ortaya koyabilir? Sonu\u00e7 olarak, evrim s\u00fcrecini Tanr\u0131 y\u00f6nlendirmi\u015f ve g\u00f6zetmi\u015f olamaz m\u0131? Dawkins\u2019e, evrimin y\u00f6nlendirilmedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren nedir? K\u00f6r Saat\u00e7i<\/i>\u2019de yapt\u0131\u011f\u0131, temelde \u00fc\u00e7 \u015fey var. \u0130lk olarak, baz\u0131 ya\u015fayan varl\u0131klar\u0131n b\u00fcy\u00fcleyici anatomik ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ve inan\u0131lmaz karma\u015f\u0131k ve ak\u0131ll\u0131 ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme y\u00f6ntemlerini canl\u0131 ve s\u00fcr\u00fckleyici bir \u015fekilde anlat\u0131yor. \u0130\u015fte bu, Dawkins\u2019in en iyi yapt\u0131\u011f\u0131 \u015feydir. \u0130kinci olarak, k\u00f6r, rehberlik edilmemi\u015f evrimin ya\u015fayan d\u00fcnyan\u0131n bu harikalar\u0131n\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131- \u00f6rne\u011fin memelilerin g\u00f6zleri ya da kanat- \u00fcretmi\u015f olamayaca\u011f\u0131 sonucuna varmaya y\u00f6nelik baz\u0131 savlar\u0131 reddediyor. <\/span>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, bu ve ba\u015fka organik sistemlerin y\u00f6nlendirilmemi\u015f evrim taraf\u0131ndan nas\u0131l geli\u015ftirilebilece\u011fine ili\u015fkin baz\u0131 \u00f6nerilerde bulunuyor.<\/p>\n

Bu \u00fc\u00e7 \u015feyde ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu varsayal\u0131m: Bu, evrenin tasarlanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l g\u00f6sterebilir? Ana sav buradan nas\u0131l ilerler? Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 savlar\u0131n\u0131n hepsi, \u00e7e\u015fitli organ ve sistemlerin y\u00f6nlendirilmeden Darwinci mekanizmalarla (burada s\u00f6ylediklerinin bir k\u0131sm\u0131 olduk\u00e7a ilgin\u00e7) olu\u015fmas\u0131n\u0131n biyolojik olarak m\u00fcmk\u00fcn<\/i> oldu\u011fu sonucuna varmak i\u00e7indir. \u00d6te yandan burada \u00e7ok ilgin\u00e7 olan ana sav olarak g\u00f6r\u00fcnenin bi\u00e7imidir. Savundu\u011fu \u00f6nerme \u015f\u00f6yle bir \u015fey:<\/p>\n

1. T\u00fcm ya\u015fam\u0131n y\u00f6nlendirilmemi\u015f Darwinci s\u00fcre\u00e7ler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla olu\u015fmas\u0131n\u0131n biyolojik olarak m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131na kar\u015f\u0131 bildi\u011fimiz \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclemez itiraz bulunmamaktad\u0131r. <\/i>(Dawkins bu \u00f6nermeyi, ya\u015fam\u0131n bu \u015fekilde olu\u015ftu\u011funa itirazlar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015farak destekliyor. Fakat onun vard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7 \u015fu:<\/p>\n

2. Ya\u015fam\u0131n t\u00fcm\u00fc, y\u00f6nlendirilmeyen Darwinci s\u00fcre\u00e7ler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla olu\u015fmu\u015ftur.<\/i><\/p>\n

Burada \u00f6nerme ve sonu\u00e7 aras\u0131ndaki \u00e7arp\u0131c\u0131 uzakl\u0131k \u00fczerinde bir an i\u00e7in bile derin derin d\u00fc\u015f\u00fcnmeye de\u011fer. Temelde \u00f6nerme bizlere, ya\u015fayan d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm harikalar\u0131n\u0131n y\u00f6nlendirilmemi\u015f evrim taraf\u0131ndan \u00fcretildi\u011fine ili\u015fkin \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclemez itirazlar olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Sonu\u00e7 ise, y\u00f6nlendirilmemi\u015f evrimin ger\u00e7ekten de t\u00fcm bu harikalar\u0131 \u00fcretmi\u015f olmas\u0131n\u0131n do\u011fru oldu\u011fudur. Arg\u00fcman bi\u00e7imi \u015f\u00f6yle bir \u015fey gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor:<\/p>\n

P\u2019nin olanakl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funa kar\u015f\u0131 bildi\u011fimiz \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclemez itirazlar yok. Bu nedenle, p do\u011frudur.<\/i><\/p>\n

\n

\n

\"04Filozoflar bazen ge\u00e7ersiz savlar\u0131 \u00e7abucak ileri s\u00fcrerler; bu arg\u00fcmanlar\u0131n pek az\u0131, \u00f6nerme ve sonu\u00e7 aras\u0131nda buradaki kadar devasa bir uzakl\u0131\u011f\u0131 sergilerler. Fak\u00fclte ofisine geliyorum ve ba\u015fkana dekan\u0131n benim i\u00e7in $50,000\u2019l\u0131k bir maa\u015f art\u0131\u015f\u0131na onay verdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorum. Do\u011fal olarak neden b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc bilmek istiyor. Dekan\u0131n bunu yapmas\u0131n\u0131n olanakl\u0131 oldu\u011funa kar\u015f\u0131 bildi\u011fimiz \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclemez itirazlar olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorum. Nazik bir \u015fekilde art\u0131k benim i\u00e7in emekli olma zaman\u0131 geldi\u011fini tavsiye edece\u011fini tahmin ediyorum.<\/p>\n

Teizmin s\u00f6zde devasa olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 i\u015fte bu noktada ge\u00e7erlidir. Teizm yanl\u0131\u015f ise, o halde (kesin olarak g\u00f6z ard\u0131 edebilece\u011fimiz baz\u0131 tuhaf \u00f6neriler d\u0131\u015f\u0131nda) evrim y\u00f6nlendirilmemi\u015ftir. Fakat, Dawkins, teizmin yanl\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n son derece olanakl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. O zaman evrimin y\u00f6nlendirilmemi\u015f olmas\u0131 son derece olanakl\u0131d\u0131r\u2014 bu durumda do\u011fru oldu\u011funu kan\u0131tlamak i\u00e7in, tek gerekenin olanaks\u0131z oldu\u011funa ili\u015fkin iddialar\u0131n \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclmesi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. O zaman belki de bu K\u00f6r Saat\u00e7i<\/i> arg\u00fcman\u0131 hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz: Burada, a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmese de, Tanr\u0131\u2019n\u0131n var olmas\u0131n\u0131n son derece olas\u0131 olmayan bir \u015fey oldu\u011funa ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcncesini ekliyor. \u00d6yle ise, o zaman sav, o kadar da \u00e7ok ge\u00e7ersiz g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Bu kadar muazzam bir \u015fekilde olmasa da, hala ge\u00e7ersizdir- muhtemel olmas\u0131na itirazlar\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011funu ve y\u00fcksek olarak muhtemel oldu\u011funu s\u00f6yleyerek bir \u015feyi bir olgu olarak kan\u0131tlayamazs\u0131n\u0131z.<\/p>\n

\u015eimdi de, Dawkins\u2019in, teizmin son derece muhtemel olmamas\u0131 hakk\u0131ndaki iddias\u0131na geri d\u00f6nelim. Hat\u0131rlayaca\u011f\u0131n\u0131z gibi, Dawkins\u2019in gerek\u00e7esi, Tanr\u0131\u2019n\u0131n son derece karma\u015f\u0131k olaca\u011f\u0131 ve bu nedenle son derece olanaks\u0131z (\u2018Tanr\u0131, ya da ba\u015fka bir ak\u0131ll\u0131, karar verici hesaplay\u0131c\u0131 arac\u0131, karma\u015f\u0131kt\u0131r ki, bu da olanaks\u0131z oldu\u011funu s\u00f6ylemenin ba\u015fka bir yoludur\u2019) oldu\u011fudur. Bu sav i\u00e7in ne denebilir?<\/p>\n

\"05Fazla bir \u015fey s\u00f6ylenemez. Birincisi, Tanr\u0131 karma\u015f\u0131k m\u0131? Klasik ilahiyata g\u00f6re (\u00f6rne\u011fin, Thomas Aquinas) Tanr\u0131 basittir ve \u00e7ok kuvvetli bir anlamda basittir, o kadar ki onda \u015fey ve madde, ger\u00e7eklik ve potansiyellik, \u00f6z ve varolu\u015f ve vb. aras\u0131nda fark yoktur. \u0130lahi sadelik konusundaki baz\u0131 tart\u0131\u015fmalar, gizemli olmalar\u0131 bir yana, olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k olabiliyor. (2) Tanr\u0131\u2019n\u0131n basit oldu\u011funu s\u00f6yleyen sadece Katolik ilahiyat\u0131 de\u011fildir. Bel\u00e7ika \u0130nan\u00e7 A\u00e7\u0131klamas\u0131’na g\u00f6re, ki Reform H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n parlak bir ifadesidir, Tanr\u0131, \u2018tek ve basit bir ruhsal varl\u0131kt\u0131r.\u2019 O halde, \u00f6ncelikle, klasik ilahiyata g\u00f6re, Tanr\u0131 karma\u015f\u0131k de\u011fil, basittir. (3) Daha da kayda de\u011fer olan, belki de, Dawkins\u2019in kendi karma\u015f\u0131kl\u0131k tan\u0131m\u0131na g\u00f6re, Tanr\u0131 karma\u015f\u0131k de\u011fildir. Onun tan\u0131m\u0131na g\u00f6re (K\u00f6r Saat\u00e7i<\/i>\u2019de ortaya kondu\u011fu haliyle), par\u00e7alar\u0131 \u2018sadece \u015fans eseri ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil\u2019 ise bir \u015fey karma\u015f\u0131k say\u0131labilir. Tabii, Tanr\u0131, maddi bir nesne de\u011fil, ruhtur ve bu nedenle par\u00e7alar\u0131 yoktur. (4) Daha ziyade, (filozoflar\u0131n s\u00f6ylemekten ho\u015fland\u0131klar\u0131 gibi) Tanr\u0131\u2019n\u0131n, rastlant\u0131 eseri ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 muhtemel olmayan biraraya gelmi\u015f par\u00e7alar\u0131 yoktur. Bu nedenle, Dawkins\u2019in kendisinin ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc karma\u015f\u0131kl\u0131k tan\u0131m\u0131na g\u00f6re, Tanr\u0131 karma\u015f\u0131k de\u011fildir.<\/p>\n

O halde, ilk olarak, Tanr\u0131\u2019n\u0131n karma\u015f\u0131k oldu\u011fu belli de\u011fildir. Ama ikincisi, en az\u0131ndan tart\u0131\u015fmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek diyelim ki Tanr\u0131\u2019n\u0131n karma\u015f\u0131k oldu\u011funu kabul ettik. Belki de, bir varl\u0131k ne kadar \u00e7ok \u015fey bilirse, o kadar karma\u015f\u0131k olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Her \u015feyi bilen Tanr\u0131, buna g\u00f6re, son derece karma\u015f\u0131k olur. Belki de \u00f6yledir, yine de, Dawkins neden buna g\u00f6re Tanr\u0131\u2019n\u0131n var olmas\u0131n\u0131n muhtemel olamayaca\u011f\u0131 sonucunu \u00e7\u0131akrt\u0131yor? Materyalizme<\/i> ve evrenimizdeki nihai nesnelerin fizi\u011fin temel partik\u00fclleri oldu\u011fu fikrine g\u00f6re, belki de \u00e7ok fazla \u015fey bilen bir varl\u0131k muhtemel olmayabilir- bu partik\u00fcller, nas\u0131l oluyor da, t\u00fcm bu bilgilere sahip bir varl\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturacak bir \u015fekilde d\u00fczenleniyor? Tabii ki, materyalizmi kabul etmiyoruz. Dawkins teizmin olanaks\u0131z oldu\u011funu savunuyor; \u00f6nerme olarak materyalizme ba\u015fvurarak savunmak diyalektik a\u00e7\u0131dan en y\u00fcksek d\u00fczeyde yetersiz olacakt\u0131r. \"06Tabii ki,<\/i> materyalizm do\u011fru ise Tanr\u0131 gibi bir varl\u0131\u011f\u0131n olmas\u0131 muhtemel de\u011fildir. Nitekim materyalizm, mant\u0131ken Tanr\u0131 gibi bir varl\u0131k olmamas\u0131n\u0131 i\u00e7erir; ama materyalizm do\u011fru oldu\u011fu i\u00e7in teizmin olanaks\u0131z oldu\u011funu savunmak a\u00e7\u0131k\u00e7a sorgulanabilir olurdu.<\/p>\n

O halde Tanr\u0131\u2019n\u0131n olanaks\u0131z oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek neden? Klasik teizme g\u00f6re Tanr\u0131 gerekli bir varl\u0131kt\u0131r; Tanr\u0131 gibi bir varl\u0131k olmamas\u0131 pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Olas\u0131 her d\u00fcnyada Tanr\u0131 vard\u0131r. Fakat Tanr\u0131 gerekli bir varl\u0131ksa, olas\u0131 her d\u00fcnyada varsa, o zaman var olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u20181\u2019 ve var olmama olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u20180\u2019d\u0131r. Var olmamas\u0131 muhtemel olmaktan uzak, var olmas\u0131 y\u00fcksek olas\u0131l\u0131k dahilindedir. O halde, Dawkins, Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n olanaks\u0131z oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyorsa, Tanr\u0131 niteliklerine sahip bir varl\u0131\u011fa gerek olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna g\u00f6t\u00fcrecek bir sav bor\u00e7lu bizlere- sadece materyalizmin do\u011fru oldu\u011fu \u00f6nermesiyle ba\u015flayan bir sav olmamal\u0131 bu. Ne Dawkins ne de ba\u015fka biri, buna benzer do\u011fru d\u00fczg\u00fcn bir sav g\u00f6steremedi; Dawkins bu t\u00fcr bir arg\u00fcmana ihtiyac\u0131 oldu\u011funun<\/i> fark\u0131ndaym\u0131\u015f gibi bile g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n

Dawkins tarz\u0131 sava ikinci \u00f6rnek. K\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce, bir dizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, tasar\u0131m savlar\u0131n\u0131n yeni bir versiyonunu, \u2018\u0130nce Ayar Sav\u0131<\/i>\u2019n\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fcler. Altm\u0131\u015fl\u0131 y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131 ve Yetmi\u015flerin ba\u015flar\u0131ndan itibaren, astro-fizik\u00e7iler ve ba\u015fkalar\u0131, ak\u0131ll\u0131 ya\u015fam\u0131n geli\u015fimi i\u00e7in birka\u00e7 temel fiziksel sabit de\u011ferin son derece dar s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde olmas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6rd\u00fcler- her durumda, asl\u0131nda olma bi\u00e7imini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz herhangi bir \u015feyin o \u015fekilde olmas\u0131 i\u00e7in. \u00d6rne\u011fin, yer\u00e7ekimi kuvveti birazc\u0131k daha kuvvetli olsayd\u0131, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n t\u00fcm\u00fc mavi devler olurdu; biraz daha az olsayd\u0131, hepsi k\u0131rm\u0131z\u0131 c\u00fcc\u00fcler olurdu. Her iki durumda da ya\u015fam olu\u015fmazd\u0131. Ayn\u0131 \u015fey daha zay\u0131f veya kuvvetli n\u00fckleer kuvvetler i\u00e7in de ge\u00e7erlidir; her ikisi de hafif bir farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterse, \u015fu an bildi\u011fimiz t\u00fcrde bir ya\u015fam b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla geli\u015femezdi. Bu ba\u011flamda s\u00f6zde d\u00fczl\u00fck sorunu da ayn\u0131 derecede ilgin\u00e7tir: ya\u015fam\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 da evrenin genle\u015fme h\u0131z\u0131na, hassas bir \u015fekilde, son derece ba\u011fl\u0131d\u0131r. Stephen Hawking \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

\u201c\u2026Evrenin \u0131s\u0131s\u0131 1010 K oldu\u011fu s\u0131rada genle\u015fme h\u0131z\u0131 1012\u2019de 1 oran\u0131nda azalacak olsa, bu durum, evrenin, \u00e7ap\u0131n\u0131n \u015fu andaki de\u011ferinin sadece 1\/3000\u2019i olmas\u0131 ve \u0131s\u0131n\u0131n hala 10.000 K olmas\u0131yla yeniden g\u00f6\u00e7mesiyle sonu\u00e7lan\u0131rd\u0131.\u201d (5)<\/p>\n

Bu da, rahat olamayaca\u011f\u0131m\u0131z kadar s\u0131cak olurdu. Hawking, ya\u015fam\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131n\u0131, evrenin yeniden g\u00f6\u00e7meyi engelleyecek h\u0131zda genle\u015fmesine ba\u011fl\u0131yor.<\/p>\n

\n

\n

\"07Devasa olduklar\u0131 a\u00e7\u0131k olan bu rastlant\u0131lara bir tepki, bunlar\u0131, evrenin ki\u015fisel bir Tanr\u0131 taraf\u0131ndan yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin teist iddian\u0131n yerine alacak ve uygun \u015fekilde s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir teist arg\u00fcman sunuyormu\u015f gibi g\u00f6rmektir- bu nedenle de ince ayar arg\u00fcman\u0131n\u0131 denemektedir. (6) Evrenimizde ya\u015fam\u0131n m\u00fcmk\u00fcn hale gelmesi i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 dar s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde \u00e7ok say\u0131da kadran\u0131n ayarlanmas\u0131 gerekiyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bunun rastlant\u0131 eseri olmas\u0131 son derece olas\u0131l\u0131k d\u0131\u015f\u0131d\u0131r, ama Tanr\u0131 diye bir ki\u015fi varsa bunun olmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok daha y\u00fcksektir.<\/p>\n

\u015eimdi, bu t\u00fcr bir teist arg\u00fcmana cevap olarak Dawkins, ba\u015fkalar\u0131yla birlikte, olas\u0131l\u0131kla, fiziksel sabit de\u011ferler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok fazla farkl\u0131 da\u011f\u0131l\u0131mlar i\u00e7eren \u00e7ok say\u0131da evren oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesini (belki de sonsuz tane) \u00f6neriyor. Bu kadar \u00e7ok say\u0131da olmas\u0131 varsay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde, bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131n<\/i> ya\u015fam dostu de\u011ferler g\u00f6stermesi muhtemeldir. Bu nedenle, e\u011fer, temel sabit de\u011ferler a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 de\u011fer dizileri g\u00f6steren \u00e7ok say\u0131da evren var ise, bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131na \u2018ince ayar\u2019 yap\u0131lmas\u0131 olas\u0131l\u0131k d\u0131\u015f\u0131 de\u011fildir. T\u00fcm bu di\u011fer evrenlerin var olmas\u0131n\u0131n ne kadar muhtemel oldu\u011funu ve bu gibi \u015feyler oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in herhangi bir ger\u00e7ek neden (ince ayar savlar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmay\u0131 istemek d\u0131\u015f\u0131nda) olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 merak edebilirsiniz. Fakat \u015fu an i\u00e7in ger\u00e7ekten de \u00e7ok say\u0131da evren oldu\u011funu ve bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131n ince ayar\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ya\u015fam dostu olduklar\u0131n\u0131 kabul edin. Bu, yine de Dawkins\u2019i \u015fu sorunla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131yor: Baz\u0131<\/i> evrenlerin ince ayar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 muhtemel olsa bile, bu<\/i> evrenin ince ayar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 yine de muhtemel de\u011fildir. Evrenimize alfa<\/i> ad\u0131n\u0131 verelim: Alfan\u0131n ince ayar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u015fu ya da bu evrenin ince ayar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olsa da, son derece, astronomik \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n

Dawkins\u2019in cevab\u0131 nedir? Dawkins, \u2018antropik ilkeye\u2019, bu soruyu tart\u0131\u015fabilece\u011fimiz tek evren t\u00fcr\u00fcn\u00fcn, ya\u015fam i\u00e7in ince ayar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f evren oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesine ba\u015fvuruyor. (Antropik cevap, en genel haliyle, ancak bizleri \u00fcretme becerisine sahip olan t\u00fcrde bir evren \u00fczerinde konu\u015fabilecek olmam\u0131zd\u0131r. Bu nedenle, bizim varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z, temel fiziksel sabit de\u011ferlerin ilgili ya\u015fam dostu b\u00f6lgelerde oldu\u011funu belirlemektedir.)<\/p>\n

\"08\u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131za g\u00f6re tabii ki<\/i> evrenimizin ince ayar\u0131n\u0131n yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir. Ama bu, alfa<\/i>\u2019n\u0131n ince ayar yap\u0131lm\u0131\u015f bir evren oldu\u011funu nas\u0131l a\u00e7\u0131kl\u0131yor? Bizim ger\u00e7ekten de burada oldu\u011fumuza i\u015faret ederek a\u00e7\u0131klanamaz bu- Tanr\u0131\u2019n\u0131n beni yaratmaya (benden vazge\u00e7ip ba\u015fkas\u0131n\u0131 yaratmak yerine) karar verdi\u011fi ger\u00e7e\u011fini nas\u0131l, Tanr\u0131 bu \u015fekilde karar vermemi\u015f olsayd\u0131, bu soruyu soracak durumda olmazd\u0131m diyerek \u2018a\u00e7\u0131klayamayaca\u011f\u0131m\u2019 gibi. Bu sabit de\u011ferlerin, sahip olduklar\u0131 de\u011ferlere sahip olmalar\u0131 yine de \u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r; bu de\u011ferlere sahip olmalar\u0131, \u015fans g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, yine de son derece olanaks\u0131zd\u0131r; ya\u015fam dostu bir evren arzulayan bir Tanr\u0131 var ise, bu de\u011ferlere sahip olmalar\u0131n\u0131n olanaks\u0131z olmas\u0131 \u00e7ok daha az bir olas\u0131l\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Dawkins d\u00fc\u015f\u00fcncesinin ba\u015fka bir \u00f6rne\u011fine bakal\u0131m. Dawkins, K\u00f6r Saat\u00e7i<\/i>\u2019de, do\u011fal se\u00e7imin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in ya\u015fam\u0131n kendi kendini kopyalayan makina gerekti\u011fi i\u00e7in Tanr\u0131\u2019n\u0131n ba\u015fta ya\u015fam\u0131 yaratarak- do\u011fal se\u00e7imi olanakl\u0131 hale getiren DNA ve protein kopyalama makinalar\u0131n\u0131n orijinalini \u00f6zellikle yaratak- evrim s\u00fcrecini ba\u015flatm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekti\u011fi iddias\u0131n\u0131 ele al\u0131yor.<\/p>\n

Bu, zay\u0131f oldu\u011fu a\u00e7\u0131k bir savd\u0131r, nitekim, a\u00e7\u0131k\u00e7a kendi kendisini yenik d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir. A\u00e7\u0131klamakta zorland\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fey organize edilmi\u015f karma\u015f\u0131kl\u0131kt\u0131r. Organize karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131, sadece, DNA\/protein kopyalama makinas\u0131 bile olsa, do\u011fru varsay\u0131lan kan\u0131ts\u0131z \u00f6nerme olarak kullanmam\u0131za izin verildi\u011finde, bunu, daha da organize karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n ba\u015flat\u0131c\u0131s\u0131 olarak g\u00f6rmek g\u00f6receli olarak kolayd\u0131r\u2026\"09Fakat tabii DNA\/protein makinas\u0131 kadar karma\u015f\u0131k bir \u015feyi tasarlayabilecek kadar ak\u0131ll\u0131 olan herhangi bir Tanr\u0131, en az\u0131ndan bu makinan\u0131n kendisi kadar karma\u015f\u0131k ve organize olmas\u0131 gerekir\u2026DNA\/protein makinas\u0131n\u0131n k\u00f6kenini, do\u011fa\u00fcst\u00fc bir Tasar\u0131mc\u0131yla a\u00e7\u0131klamak tam olarak hi\u00e7bir \u015feyi a\u00e7\u0131klamamakt\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc Tasar\u0131mc\u0131n\u0131n k\u00f6kenini a\u00e7\u0131klamamaktad\u0131r.<\/p>\n

Darwin\u2019in Tehlikeli Fikri<\/i>\u2019nde, Daniel Dennett, onaylar bir \u015fekilde Dawkins\u2019den bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc al\u0131nt\u0131l\u0131yor ve \u2018iki y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce Hume\u2019nin Diyaloglar\u0131\u2019nda Filo\u2019nun Cleanthes\u2019i yenmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 inan\u0131lmaz \u00e7\u00fcr\u00fctme kadar reddedilemeyecek bir \u2018aksini ispatlama\u2019 oldu\u011funu ilan ediyor. \u015eimdi de, Tanr\u0131 Yan\u0131lg\u0131s\u0131<\/i>\u2019nda, Dawkins, onaylar bir \u015fekilde, Dennet\u2019in, Dawkins\u2019ten al\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 aktar\u0131yor ve Dennett\u2019in (yani Dawkins\u2019in) tamam\u0131yla hakl\u0131 oldu\u011funu ekliyor!<\/p>\n

Burada s\u00f6ylenecek \u00e7ok \u015fey var ama sadece biraz\u0131n\u0131 s\u00f6yleyece\u011fim. Birincisi, uzakta bir y\u0131ld\u0131z\u0131n y\u00f6r\u00fcngesinde yabanc\u0131 bir gezegende oldu\u011fumuzu ve t\u0131pk\u0131 trakt\u00f6rler gibi \u00e7al\u0131\u015fan makine benzeri nesneler g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc varsayal\u0131m. Liderimiz diyor ki, \u2018gezegende bu makinalar\u0131 yapan ak\u0131ll\u0131 varl\u0131klar olmal\u0131.\u2019 Ke\u015ffimize kat\u0131lm\u0131\u015f olan birinci s\u0131n\u0131ftaki bir felsefe \u00f6\u011frencisi itiraz ediyor: \u2018Durun bir dakika! Hi\u00e7bir \u015feyi a\u00e7\u0131klamad\u0131n\u0131z! Bu trakt\u00f6rleri tasarlayan ak\u0131ll\u0131 ya\u015fam bi\u00e7iminin en az\u0131ndan onlar kadar ak\u0131lll\u0131 olmas\u0131 gerekir.\u2019 Ku\u015fkusuz ona az bilginin tehlikeli bir \u015fey oldu\u011funu ve bir sonraki roketle eve d\u00f6nmesini ve bir iki felsefe dersi daha almas\u0131n\u0131 s\u00f6ylerdik. Tabii ki, o \u00e7er\u00e7evede, bu trakt\u00f6rlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ak\u0131ll\u0131 ya\u015famla a\u00e7\u0131klamak son derece makuld\u00fcr, ak\u0131ll\u0131 ya\u015fam\u0131n en az trakt\u00f6rler kadar ak\u0131ll\u0131 oldu\u011funu kabul etmemiz gerekir (\u015fu an i\u00e7in kabul edebilece\u011fimiz gibi). Mesele \u015fu; organize karma\u015f\u0131kl\u0131\u011fa nihai<\/i> bir a\u00e7\u0131klama getirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yoruz. Organize karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 genel olarak<\/i> a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yoruz; sadece bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc (trakt\u00f6rleri) a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Organize karma\u015f\u0131kl\u0131\u011fa nihai bir a\u00e7\u0131klama getirmeye \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u00fcrece, organize karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc ba\u015fka biriyle a\u00e7\u0131klamak tamam\u0131yla mant\u0131kl\u0131d\u0131r. Benzer \u015fekilde, ya\u015fam\u0131n orijinal yarat\u0131c\u0131s\u0131 olarak Tanr\u0131\u2019y\u0131 g\u00f6rmekle, organize karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 genel olarak a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yoruz, sadece belirli bir \u015fekilde, yani, d\u00fcnyadaki ya\u015famla a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. B\u00f6ylece, Tanr\u0131 organize karma\u015f\u0131kl\u0131k sergiledi\u011fi takdirde (benim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm kadar\u0131yla ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131d\u0131r), d\u00fcnyadaki ya\u015fam\u0131 ilahi etkinlikle a\u00e7\u0131klamakla son derece mant\u0131kl\u0131 bir \u015fey yapm\u0131\u015f oluruz.<\/p>\n

\n

\n

\"10\u0130kinci bir nokta: Dawkins (ve yine Dennett ayn\u0131s\u0131n\u0131 tekrarl\u0131yor) \u2018a\u00e7\u0131klamak istedi\u011fimiz temel \u015fey organize karma\u015f\u0131kl\u0131kt\u0131r\u2019 diye savunuyor. \u015e\u00f6yle devam ediyor, “Evrimi bu denli iyi bir kuram haline getiren \u015fey, organize karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n, ba\u015flang\u0131\u00e7ta var olan basitlikten nas\u0131l t\u00fcredi\u011fini a\u00e7\u0131klamas\u0131d\u0131r\u2019 ve organize karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klayamamas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc teizmi su\u00e7luyor. Dawkins\u2019e g\u00f6re, ak\u0131l<\/i>, organize karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemli bir \u00f6rne\u011fidir ve tabii ki (organize karma\u015f\u0131kl\u0131ktan farkl\u0131 olarak) Tanr\u0131\u2019n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnen ve bilen bir varl\u0131k olmas\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r; Dawkins\u2019in, teizmin akl\u0131 a\u00e7\u0131klamamas\u0131ndan \u015fikayet etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Teistlerin ak\u0131lla ilgili nihai bir a\u00e7\u0131klama sunamayacaklar\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc do\u011fal olarak Tanr\u0131\u2019n\u0131n var olmas\u0131yla ilgili bir a\u00e7\u0131klama yoktur. Yine de, bu nokta nas\u0131l oluyor da, teizme kar\u015f\u0131 oluyor? A\u00e7\u0131klamalar son buluyor; teizm i\u00e7in Tanr\u0131\u2019da son buluyorlar. Tabii ayn\u0131s\u0131 ba\u015fka bir g\u00f6r\u00fc\u015f i\u00e7in de ge\u00e7erlidir; her<\/i> g\u00f6r\u00fc\u015fte a\u00e7\u0131klamalar bir noktada son bulur. \u00d6rne\u011fin materyalist veya fiziksellik\u00e7i, temel partik\u00fcllerin varl\u0131\u011f\u0131yla ilgili bir a\u00e7\u0131klamada bulunamaz: Bunlar sadece vard\u0131r. Bu nedenle, ak\u0131lla ilgili nihai bir a\u00e7\u0131klama istememiz veya nihai bir a\u00e7\u0131klamaya ihtiya\u00e7 duymam\u0131z, yine teizme kar\u015f\u0131 soru ortaya atmakt\u0131r. Teist, ki\u015fi olma, veya d\u00fc\u015f\u00fcnme veya ak\u0131lla ilgili nihai bir a\u00e7\u0131klamay\u0131 ne istemektedir ne de buna ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r.<\/p>\n

Dawkins, kitab\u0131n sonuna do\u011fru k\u0131s\u0131tl\u0131 bir ku\u015fkuculu\u011fu destekliyor. Evrim taraf\u0131ndan bir araya getirildi\u011fimiz (y\u00f6nlendirilmeden) i\u00e7in, d\u00fcnya hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz\u00fcn genel olarak do\u011fru olmas\u0131n\u0131n pek m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Do\u011fal se\u00e7im, ger\u00e7ek inan\u00e7la de\u011fil, uyum sa\u011flay\u0131c\u0131 davran\u0131\u015fla ilgilidir. Dawkins, y\u00f6nlendirilmeyen evrim arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u015fu an oldu\u011fumuz gibi olmam\u0131z g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ku\u015fkucu sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek derinliklerine inmekte ba\u015far\u0131s\u0131z oluyor. Bunu \u015f\u00f6yle g\u00f6rebiliriz. \"11\u00c7o\u011fu do\u011fac\u0131 gibi, Dawkins de insanlar hakk\u0131nda materyalisttir: \u0130nsanlar materyal nesnelerdir; bedenle birle\u015ftirilmi\u015f madde olmaya benlik, can veya \u00f6z de\u011fildir ve herhangi bir madde olmayan par\u00e7alar\u0131 yoktur. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, inan\u00e7lar\u0131m\u0131z n\u00f6rofizyolojiye ba\u011fl\u0131 ve (ku\u015fkusuz) inan\u00e7, karma\u015f\u0131k bir t\u00fcr n\u00f6rolojik bir yap\u0131 olurdu. Tabii ki, inan\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131n dayanaca\u011f\u0131 n\u00f6rofizyoloji uyum sa\u011flay\u0131c\u0131 olacakt\u0131r; fakat inan\u00e7lar\u0131n n\u00f6rofizyolojiye ba\u011fl\u0131 olmas\u0131n\u0131n\u0131 ya da n\u00f6rofizyolojinin inan\u00e7lara neden olmas\u0131n\u0131 neden d\u00fc\u015f\u00fcnelim ki? Bili\u015fsel yeteneklerimizin g\u00fcvenilir oldu\u011funu neden d\u00fc\u015f\u00fcnelim?<\/p>\n

Teistik g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, bili\u015fsel yeteneklerimizin g\u00fcvenilir olmas\u0131n\u0131 bekleriz (belirli ko\u015fullar alt\u0131nda ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde). Tanr\u0131 bizleri kendi benzeyi\u015finde yaratt\u0131 ve onun benzeyi\u015finde yarat\u0131lm\u0131\u015f olmam\u0131z\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, ger\u00e7ek inan\u00e7lar olu\u015fturma ve bilgiye eri\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131ndan ona benzememizdir. Fakat do\u011fac\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re, bili\u015fsel yeteneklerimizin g\u00fcvenilir olmas\u0131 (ger\u00e7ek inan\u00e7larda bir bask\u0131nl\u0131k geli\u015ftirmemiz) en fazla saf bir umut olurdu. Do\u011fac\u0131, inan\u00e7 olu\u015fumunun alt\u0131nda yatan n\u00f6rofizyolojinin uyum sa\u011flay\u0131c\u0131 oldu\u011fundan makul \u00f6l\u00e7\u00fcde emin olabilir fakat n\u00f6rofizyolojiye dayanan inan\u00e7lar\u0131n do\u011frulu\u011funu<\/i> izleyen bir \u015fey yoktur. Nitekim, y\u00f6nlendirilmemi\u015f evrim varsay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde, bili\u015fsel yeteneklerimizin g\u00fcvenilir olmas\u0131n\u0131n muhtemel olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmelidir. Y\u00f6nlendirilmemi\u015f evrim varsay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde, bir t\u00fcr hayal d\u00fcnyas\u0131nda ya\u015f\u0131yor olmam\u0131z, kendimiz ve d\u00fcnyam\u0131z hakk\u0131nda bir\u015feyler bilmemiz muhtemeldir.<\/p>\n

Bu b\u00f6yle oldu\u011fu takdirde, do\u011fac\u0131n\u0131n bili\u015fsel yeteneklerin g\u00fcvenilir oldu\u011funa ili\u015fkin do\u011fal varsay\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131ndan hezimete u\u011fratan bir nedeni vard\u0131r- inanca art\u0131k tutunmamak ve inanc\u0131 reddetmek i\u00e7in bir nedeni vard\u0131r. (Hezimete u\u011fratan nedene bir \u00f6rnek: Diyelim ki, biri bana Michigan\u2019da do\u011fdu\u011funuzu s\u00f6yledi ve ben de ona inand\u0131m. \u015eimdi ise size soruyorum ve siz de bana Brezilya\u2019da do\u011fdu\u011funuzu s\u00f6yl\u00fcyorsunuz. Bu da bana, Michigan\u2019da do\u011fdu\u011funuza dair inanc\u0131m\u0131 yenilgiye u\u011fratan bir neden veriyor.) E\u011fer o<\/i> inan\u00e7 i\u00e7in hezimete u\u011frat\u0131c\u0131 bir nedeni varsa, bili\u015fsel yeteneklerinin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan her inan\u00e7 i\u00e7in de hezimete u\u011fratan bir nedeni vard\u0131r. Ama tabii bu t\u00fcm<\/i> inan\u00e7lar\u0131 kapsayacakt\u0131r- buna do\u011fac\u0131l\u0131k da dahildir. O halde, do\u011fac\u0131n\u0131n do\u011fac\u0131l\u0131\u011f\u0131 yenilgiye u\u011fratan bir nedeni vard\u0131r. Bu nedenle do\u011fac\u0131l\u0131k, kendi kendini yenilgiye u\u011frat\u0131r ve ak\u0131lc\u0131 bir \u015fekilde inan\u0131lamaz.<\/p>\n

\"12Buradaki ger\u00e7ek sorunun, Dawkins\u2019in do\u011fac\u0131l\u0131\u011f\u0131, Tanr\u0131 veya Tanr\u0131\u2019ya benzer birinin olmad\u0131\u011f\u0131na dair inanc\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bunun nedeni, do\u011fac\u0131l\u0131\u011f\u0131n evrimin y\u00f6nlendirilmemi\u015f olmas\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fc kapal\u0131 bir \u015fekilde ima etmesidir. B\u00f6ylece \u00e7\u0131kart\u0131labilecek daha geni\u015f bir sonu\u00e7, insan\u0131n akla uygun bir \u015fekilde hem do\u011fac\u0131l\u0131\u011f\u0131, hem de evrimi kabul edemeyece\u011fidir. Bu nedenle, do\u011fac\u0131l\u0131k, \u00e7a\u011fda\u015f bilimin \u00f6nemli bir doktriniyle \u00e7eli\u015fki i\u00e7indedir. Dawkins gibi ki\u015filer, evrim ve teizm aras\u0131nda bir \u00e7at\u0131\u015fma oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in bilim ve din aras\u0131nda bir \u00e7at\u0131\u015fma oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler. Fakat meselenin asl\u0131, bilim ve Tanr\u0131\u2019ya inan\u00e7 aras\u0131nda de\u011fil, bilim ve do\u011fac\u0131l\u0131k <\/i>aras\u0131nda bir \u00e7at\u0131\u015fma oldu\u011fudur.<\/p>\n

Tanr\u0131 Yan\u0131lg\u0131s\u0131<\/i> tehditkar ve g\u00f6steri\u015fli s\u00f6zlerle doludur ama asl\u0131nda Tanr\u0131\u2019ya inanc\u0131n \u2018yan\u0131lg\u0131\u2019 olmak bir yana hatal\u0131 oldu\u011funa ili\u015fkin en k\u00fc\u00e7\u00fck bir neden bile ileri s\u00fcremiyor.<\/p>\n

Ayr\u0131ca, Dawkins\u2019in benimsedi\u011fi do\u011fac\u0131l\u0131k, insanlar ve evrendeki yerleriyle ilgili, do\u011fas\u0131ndan kaynaklanan sevgisizli\u011fi ve heves k\u0131ran sonu\u00e7lar\u0131yla kendine referansla derin sorunlara sahiptir. Bu do\u011fac\u0131l\u0131\u011fa inanmak i\u00e7in herhangi bir neden yoktur; reddetmek i\u00e7in ise m\u00fckemmel bir neden vard\u0131r.<\/p>\n

\n

Alvin Plantinga<\/p>\n

Notre Dame \u00dcniversitesi Felsefe Profes\u00f6r\u00fc<\/p>\n

\n

\n

\n

REFERANSLAR<\/p>\n

(1) Dawkins, Tanr\u0131\u2019n\u0131n hem her \u015feyi bile, hem de her \u015feye g\u00fcc\u00fc yeten oldu\u011fu arg\u00fcman\u0131ndan, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re onaylayarak, bahsediyor. E\u011fer her \u015feyi biliyorsa, o zaman fikrini de\u011fi\u015ftiremez, o zaman da, demek ki yapamayaca\u011f\u0131 bir \u015fey var, o halde, her \u015feye g\u00fcc\u00fc yetmez(!). (s. 54)<\/p>\n

(2) Bak\u0131n\u0131z konferans notlar\u0131m, Does God Have a Nature?<\/i> [Tanr\u0131\u2019n\u0131n bir Do\u011fas\u0131 var m\u0131d\u0131r?] Aquinas Lecture 44, Marquette Univ. Press, 1980.<\/p>\n

(3) Oxfordlu sayg\u0131n filozof (Dawkins ilahiyat\u00e7\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor) Richard Swinburne, Tanr\u0131\u2019n\u0131n basit oldu\u011funa ili\u015fkin baz\u0131 geli\u015fmi\u015f arg\u00fcmanlar ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Dawkins Swinburne\u2019nin sav\u0131ndan s\u00f6z ediyor ama tam olarak anlam\u0131yor; bunun yerine alayc\u0131l\u0131\u011fa ba\u015fvuruyor (s. 110-111).<\/p>\n

(4) Peki ya \u00dc\u00e7l\u00fc Birlik? \u00dc\u00e7l\u00fc Birlikte hakk\u0131nda nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnece\u011fimiz tabii ki tam olarak net de\u011fildir. \u00d6te yandan, \u00dc\u00e7l\u00fc Birli\u011fin her bir ki\u015fisinin d\u0131\u015f\u0131nda, bu \u00fc\u00e7 varl\u0131\u011f\u0131n par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu ba\u015fka bir ki\u015fi olmas\u0131 yanl\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

(5) “The Anisotropy of the Universe at Large Times,” [Geni\u015f Zamanlarda Evrende E\u015fy\u00f6ns\u00fczl\u00fck], M. S. Longair, ed., Confrontation of Cosmological Theories with Observational Data [Kozmolojik Kuramlar\u0131n G\u00f6zlem Verileriyle Kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131] (Springer, 2002), s. 285.<\/p>\n

(6) \u0130nce ayar sav\u0131n\u0131n en iyi versiyonlar\u0131ndan biri Robin Collins taraf\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131daki kaynakta anlat\u0131lmaktad\u0131r; “A Scientific Argument for the Existence of God: The Fine-Tuning Design Argument,” [Tanr\u0131\u2019n\u0131n Varl\u0131\u011f\u0131na \u0130li\u015fkin Bilimsel bir Sav: \u0130nce Ayar Tasar\u0131m Sav\u0131], Michael J. Murray, ed., Reason for the Hope Within [\u0130\u00e7imizdeki Umudun Nedeni] (Eerdmans, 1999), s. 47-75.<\/p>\n


<\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n


<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Richard Dawkins belki de d\u00fcnyan\u0131n en pop\u00fcler bilim yazar\u0131d\u0131r; ayr\u0131ca son derece yetenekli bir bilim yazar\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, K\u00f6r Saat\u00e7i adl\u0131 kitab\u0131nda yarasalar ve ya\u015fam bi\u00e7imleri hakk\u0131ndaki anlat\u0131mlar\u0131 parlak ve b\u00fcy\u00fcleyici bir g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterisidir. \u00d6te yandan, Tanr\u0131 Yan\u0131lg\u0131s\u0131\u2019da bilimle ilgili pek az \u015fey vard\u0131r. \u00c7o\u011funlukla felsefi ve ilahiyatla (ya da ilahiyat kar\u015f\u0131t\u0131 demek daha do\u011fru olabilir)…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1950","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cennet.trinitywebhosting.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1950","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cennet.trinitywebhosting.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cennet.trinitywebhosting.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cennet.trinitywebhosting.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cennet.trinitywebhosting.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1950"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cennet.trinitywebhosting.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1950\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cennet.trinitywebhosting.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1950"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cennet.trinitywebhosting.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1950"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cennet.trinitywebhosting.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1950"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}